Türkiye’de Hollanda Tipi Eğitim Modeli
Kindergarten Academy College kurucusu Reyhan Sümbül Durmuş, Hollanda ve Türkiye’deki eğitim sistemlerini karşılaştırdı. Hollanda’nın oyun yoluyla bağımsızlık temelli yapısına karşın, Türkiye’de daha çok akademik hazırlık ve korumacı aile yapısının öne çıktığını ifade etti. Kindergarten Academy College bünyesinde Regio Emilia, Montessori ve Waldorf gibi dünya çapındaki modelleri yerel sisteme adapte ederek bütünleşik bir yapıda sunduklarını açıklayan Durmuş, asıl meselenin sadece model seçmek değil, çocuğun gelişimsel özellikleri ile bir sonraki eğitim kademesi arasında psikolojik zarar görmeyeceği bir denge kurmak olduğunun altını çizdi.
Hollanda eğitim sisteminde okul öncesi dönem 4 yaşına kadar gündüz bakım evleri, anaokullarını kapsadığını belirten Durmuş, “4 yaşından sonra ise ilkokul bünyesinde bir okul öncesi eğitime tabi tutuluyorlar. Burada öğrenci zorunlu eğitim sistemine de girmiş oluyor. İki yıllık bilişsel ve dil gelişimine odaklanılıyor. Oyun zemininde bir ilkokula hazırlık süreci geçiriyorlar. 6 yaşından sonra ise ilkokula başlıyorlar. Hollanda eğitim sistemi dinamik bir sistem. Eğitim kurumlarının belli oranda özerk yapıları bulunuyor. Bu yapıda eğitim kurumlarının çeşitli pedagojik temele dayalı eğitim politikasına sahip olduğunu görüyoruz. Aynı zamanda okullar bir rekabet ortamında kendi eğitim sistemlerini sunuyorlar. Öte yandan da Hollanda genelinde temel eğitim sisteminin ortak bir amacı var. O da fırsat eşitliği içinde çocukların tüm becerilerinin günlük yaşamda kullanılabilecek biçimde güçlendirilmesinin hedeflenmesi” diye konuştu.
“Dört boyutlu etkinlik merkezli gelişim modeli ile birlikte uyguluyoruz”
Her okul tek bir modeli seçtiği gibi, bütünleştirilmiş bir eğitim modelini de tercih edilebildiğini de belirten Durmuş, “Biz de okul öncesi eğitim için Hollanda eğitim yaklaşımını Türkiye’ye getirirken Kindergarten Academy College’de bütünleştirilmiş bir modeli tercih ettik. Regio Emilia, Montessori, Waldorf, Bank Street, High Scope, Gems eğitim yaklaşımlarını kullanıyoruz. Regio Emilia modeli çocuğun yeni kültürel değerler ve roller öğrenmesini ve onu engelleyen durumları kendi kendine aşmasını sağlıyor. Montessori eğitim yaklaşımı çocuğa bağımsız olmayı ve kendi kendine öğrenebilmesini öğretiyor. Waldorf eğitim modelinde çocukların çok yönlü gelişmeleri sağlanır. Her çocuk ayrı ele alınır. Çocukları neleri öğrenmek zorunda olduklarından ziyade neleri öğrenebileceklerine odaklanılır. Bank Street eğitim yaklaşımında çocuğun çevresinde bulunan materyallerden en verimli biçimde yararlanması sağlanır. Okuldaki deneyimleri önemlidir. High Scope eğitim modelinde ise çocukların kendi planlayıp uyguladığı etkinlik sürecinde öğrenmesine önem verilir. Gems eğitim modelinde fen ve matematiği çocukların olumlu görmesi hedeflenir.İşte tüm bu modelleri Kindergarten Academy College şubelerinde bütünleşik olarak, akademik, bedensel, sanatsal, zihinsel gelişimi kapsayan dört boyutlu etkinlik merkezli gelişim modeli ile birlikte uyguluyoruz” ifadelerini kullandı.
“Türkiye’de anaokulu ayrı bir kademe olarak konumlanıyor”
Okul öncesi dönemde beyin yeni bir dili doğal yollarla öğrenmeye en açık olduğu evrede olduğunu belirten Durmuş, “bu yüzden tam gün İngilizce Eğitim Modeli ile öğrencilerimizin İngilizceyi günlük yaşamda, doğal akışta öğrenmelerini sağlıyoruz. Tabii anadili İngilizce olan öğretmenlerimizin bunda rolü büyük. Hollanda ve Türkiye’nin okul öncesi eğitim sistemlerine baktığımızda aslında bambaşka iki dünya görüyoruz. Pedagojik açıdan Hollanda’da okul öncesinde oyun yoluyla bağımsızlık temelli bir yaklaşım benimseniyor. Türkiye’de daha çok akademik hazırlık ve rehberlik temelinde bir eğitim uygulanıyor. Erken çocukluk eğitimi sonrasında anaokulu az önce de bahsettiğim gibi iki yıl boyunca ilkokulun bir parçasıdır. Türkiye’de ayrı bir kademe olarak konumlandırılıyor. Haftalık eğitim periyodunda da bazı farklılıklar var. Bilindiği üzere Türkiye’de haftaa 5 gün tam veya yarım gün modeli uygulanıyor. Hollanda’da haftalık gün sayısı esnek uygulanıyor. Hafta ortasında yarım gün tatil bulunuyor” dedi.
“Hollanda sisteminde oyunların çocuklara yapılandırılmış biçimde verilmiyor”
Hollanda sisteminde oyunların çocuklara yapılandırılmış biçimde verilmediğini ifade eden Durmuş, “Çocukların ne ile oynayacaklarına kendilerinin karar vermesi beklenir. Türkiye’de var olan müfredat bilişsel, motor ve dil gelişimini destekleyen temalarla uygulanır. Öğretmen oyunu yapılandırır ve öğrencilerin her birinin oyuna dahil olmasını sağlar. Disiplin konusunda ise toplumsal olarak farklılıklar eğitime de doğal olarak yansımaktadır. Hollanda’da kurallarla çerçeveli bir rahatlık söz konusudur. Yani doğada oynamak öncelenir, doğada oynarken üstünü kirletebilir, toprakta, çimde, yağmurda oynar. Öğretmen bu aşamada sadece rehberdir. Türkiye’de ebeveyn beklentilerinden de kaynaklı olarak hijyen önde geliyor. Toplumumuzda ailenin daha korumacı bir yaklaşıma sahip olduğunu düşünürsek bunun eğitime yansıması da çok doğal. Beslenme saati, uyku alışkanlıkları gibi günlük rutinler de çok önem verilen unsurlardan” diye konuştu.
“Önemli olan şey dengeyi kurabilmek”
Türkiye’de farklı eğitim yaklaşımları kullanan eğitim kurumlarının da olduğunu belirten Durmuş, “Burada önemli olan şey dengeyi kurabilmek. Çünkü yabancı bir eğitim yaklaşımında eğitim alan okul öncesi çocuklar bu sistemden çıkıp başka bir ülkede standart uygulanan modele geçince bocalayabiliyor. Bu da uyum sürecinde aksama, akademik ve duygusal zorlanmayı beraberinde getiriyor. Doğal olarak her eğitim modeli bulunduğu ülkenin kültürel ve toplumsal yapısına uygun çıkmıştığı için bir yabancı modeli başka bir ülkeye birebir taşımak çocuğun başka sisteme geçişini göz ardı etmek olur. Bu nedenle uluslararası eğitim modellerinde “uyum” önemli olamkla birlikte bütüncül bir yaklaşım önemlidir. Bizim Avrupa’daki anaokullarımızda, Avrupa eğitim sisteminin yapısına uygun programlar uygulanmaktadır. Türkiye’deki anaokullarımızda ise Türkiye’nin ilkokul yapısı, sınıf düzeni ve akademik beklentileri dikkate alınarak Avrupa eğitim yaklaşımıyla uyumlandırılmış ve yerel sisteme adapte edilmiş programlar yürütülmektedir” ifadelerini kullandı.
“Sorun modelde değil, geçişte”
Eğitim alanında sıkça karşılaşılan bir kaç yaklaşım olduğunu ifade eden Durmuş, “bir yabancı modeli olduğu gibi uygulamak ya da yerel eğitim sisteminin beklentilerini okul öncesi döneme taşımak. Asıl ihtiyaç duyulan şey, çocuğun gelişimsel özellikleri ile gireceği sistemin gerçekleri arasında denge kurabilmektir. Bu denge kurulmadığında çocuk ya ilkokula psikolojik olarak hazır olmadan başlar ya da okul öncesinde olması gereken gelişim alanlarını yeterince yaşayamaz. Bu nedenle eğitimde asıl mesele model seçmek değil, dengeyi kurabilmektir. Avrupa’daki ve Türkiye’deki anaokullarımızda aynı yaş grubundaki çocukları uzun süre gözlemleme ve karşılaştırma imkânımız oldu. Bu bize teorik değil, sahaya dayalı bir bakış kazandırdı. Burada gördüğümüz şey çok netti: Sorun modelde değil, geçişteydi. Bu nedenle programlarımızı oluştururken bir sistemi diğerine kopyalamadık. Birini diğerine dayatmadık. Amaç, çocuğu bir yapıdan diğerine zorlamak değil; bir yapıdan diğerine psikolojik olarak zarar görmeden geçmesini sağlamaktı” dedi.
“Ekonomik güç, çocukların zihinsel sağlığıyla doğrudan ilişkili”
Bugün iş gücünün verimliliği ve toplumsal sürdürülebilirlik konuşuluyorsa, bu başlıkların temelinin çok daha erken yaşlarda atıldığını söyleyen Durmuş, “Psikoloji ve sosyoloji alanındaki akademik çalışmalarım ve yıllara dayanan okul kuruculuğu deneyimlerim bana şunu net olarak gösterdi ki bir ülkenin ekonomik gücü, çocuklarının duygusal ve zihinsel sağlamlığıyla doğrudan ilişkili” dedi. Okul öncesi eğitimin kadın istihdamı açısından annelerin iş gücüne katılımını artıran bir niteliğe sahip olduğunu ifade eden Durmuş, bu durumun kadının kariyerinde süreklilik sağladığını ve ebeveynlerin işteyken çocuklarının güvende olduğunu bilmelerinin konsantrasyonlarını artırdığını belirtti.
Eğitim alanında çalışırken her zaman küresel bir perspektif benimsemeye çalıştığını dile getiren Durmuş, yurt dışında birçok ülkedeki eğitim kurumlarını yerinde gözlemleyerek farklı sistemleri incelediğini ve bu birikimi kendi okullarının eğitim modellerine entegre ettiğini aktardı. Hollanda eğitim sisteminin çocuğun gelişimini merkeze alarak ebeveynden sağlıklı bir şekilde ayrılmayı öncelediğini belirten Durmuş, “Çocuğun anneden ve hatta iki ebeveynden de ayrılışı travmatik bir deneyim olabilmektedir. Bu noktada travmasız bir geçiş sağlamak ve çocuğun kendini güvende hissetmesi önemlidir” ifadelerini kullandı.
